Lazların tarihleri,Kolheti yönetim ve kültür alanıyla yakından ilişkilidir.Kolheti adından ilk kez M.Ö. 8. yüzyıla ait Urartu yazıtlarında bahsedilmiştir.Lazlardan LAZ olarak bahseden ilk tarihçi ise 1.nci yy.da PLİNİUS  olmuştur.M.S.2.YY.da Lazlar, Soxumi’den Trabzon’a kadar olan bölgede yaşamaktaydılar.Romalıların “LAZ” dedikleri bu topluma Gürcü ve Abazalar” MEGREL” , Romalıların “LAZİKA” dedikleri devletlerine ise Gürcü ve Abazalar “EGRİSİ” diyorlardı.Kolheti kültür alanı Trabzon’a kadar ulaşırken,etkinlikleri ise Kırım’a kadar uzanmaktaydı.M.Ö.1.nci Y.Y.da Kolheti ve Kartli krallıkları arasında sürekli olarak egemenlik savaşları yaşandı.Bunun neticesinde de Roma İmparatorluğu ,bölgeye askeri müdahalede bulundu.

M.S.1.nci y.y.da KOLH yerine LAZ olarak adlandırılan Lazlar,önce Pontus daha sonra da Roma İmparatorluğuna karşı bağımsızlık savaşı başlattılar.69-79 yıllarında Lazların başında bulunan ANİCETUS Romalıları püskürttükten sonra,Lazlar güçlendiler ve bugünkü Batı Gürcistan'a hakim oldular.Lazların Çoruh’u aşıp Güney Doğu Karadeniz'e yönelmeleri üzerine Pontus kralı 2.nci POLEMON, Lazlardan korunmak amacıyla ülkesini Romalılara teslim etti.Böylece Pontus,Romanın bir eyaleti haline geldi.

2. y.y.dan itibaren Lazika krallığı güçlenip Trabzon’a kadar genişledi.Lazika bir Roma vasalı olduğu halde Abazgiya,Svanetya ve diğer yönetimler, Laz krallarınca atanırlardı.Lazlar,Hiristiyanlığı batılı birçok toplumdan önce kabul etmişlerdir. 6. y.y. Bizans tarihçisi PROKOPİUS,Bizans Kralı JUSTİNİAN’ın Kudüs çölündeki bir Laz mabedini tamir ettiğini yazmaktadır.

İpek yolunun geçtiği Lazika bölgesi,Bizans ve Pers’ler için çok önemliydi.Bu bakımdan,Lazların kralı GUBAZ’ın akıllı yönetimine rağmen Bizanslılar Lazlara saldırdılar.Yıllar süren savaşlardan sonra,465 yılında bir barış imzalandı.Ancak,Laz nüfusunun ileriye dönük bir potansiyel tehlike oluşturacağını düşünen Bizanslılar,Lazika Krallığından Abaza ve Svanları ayırmayı planlayıp bu toplumları birbirlerine kırdırmanın yollarını aradılar.8.nci y.y.la gelince ise ortada artık Lazika Krallığı diye bir şey kalmamıştı.Bu bölgede bundan sonra Abazalar, Svanlar,  Megrel-Lazlar ve bölgeye sonradan göç eden Gürcülerden oluşan Abhazya Krallığı ortaya çıktı. 780 Yılında, bu krallığın sınırları kuzeybatıda NİKOPSİ (TUAPSE) , güneyde ise Çoruh vadisine kadar uzanıyordu.Çoruh ile Trabzon arasındaki bölge ise Bizanslıların elinde kaldı.

Lazika Krallığının RİONİ Havzasının güney kesiminde 5 ve 6. y.y.daki Bizans-Pers savaşları nedeniyle Megrel-Laz nüfusunun tamamına yakını erimişti.Bu arada arap istilacılardan etkilenen Gürcüler Kartliden göç ederek bu bölgeye yerleştiler.Bu suretle günümüzde oluşan ve GURYA/ACARA adı verilen tampon bölge oluşmuş oldu.

Kraliçe TAMARA devrinde Latinlerin İstanbul’u fethetmeleri (1204) üzerine Bizanslılar zayıf kaldı.Tamara bundan yararlanıp sınırlarını Trabzon’a kadar genişletti.Bu arada Lazlar egemenliklerine kavuştu ve Laz Theması kuruldu.

Lazların Bizanslılarla mücadelesi 1451 yılında Fatih Sultan Mehmet’in 50 kadırga gönderip bu bölgeyi kontrolü altına almasıyla son buldu.1453 Yılında Fatihin İstanbul’u almasıyla da Bizans İmparatorluğu yıkılmış oldu.1461 Yılında Trabzon’un işgali ile beraber Lazlar da Osmanlı yönetimine girmeye başladılar.1519 Yılında Batumi’nin ilavesiyle Trabzon bir eyalet oldu.Bu eyaletin Sancakları şunlardı: Canik, Trabzon, Gönye (Gonia), Aşağı Batumi ve Yukarı Batumi. Lazistan'ın merkezi Gönye ve kazaları ise;Atina (Pazar), Sumla, Vi3’e ve Arhavi idi.

Osmanlı yönetiminde Lazlar 15 Derebeyliğe ayrıldı.Bunlar;Atina(2), Bulep,Art’aşin, Vi3’e,K’apiste, Arhavi, K’isse, Xopa,  Mak’riali, Gonia, Batumi, Maradidi, Perlevan ve Çat derebeylikleri olup Lazlar,1580 yılına kadar özerk yaşadılar.

Kurtuluş savaşında büyük miktarda silah ve mühimmat Batumi’den Samsun’a Laz takaları ile getirildi.Cumhuriyetin kurulmasında Lazların çok büyük fedakarlıkları oldu.Cumhuriyet dönemi ile birlikte ”tek ulus,tek dil” anlayışı çerçevesinde Lazistan sancağı lağvedildi.Bu sancak içinde yer alan yerleşim yerlerinin adları değiştirildi.Pazar,Ardeşen ve Fındıklı Rize’ye;Arhavi ve Hopa ise Artvin’e bağlandı.